انشا در مقطع ابتدایی

درس انشا :     برهوت  سكوت     یا       دشت     سبز پاك

درباره ی كلاس انشا در مدرسه،حرفهای گفته شده و گفته نشده ی فراوانی هست كه همه ی آنها شنیدنی و تفكّربرانگیز است. جالبترین حرفی كه بر سر هر زبانی است این كه،چرا شیوه های تدریس در درس انشا از سكون و بی تحركی دهها ساله برخوردار است و چرا هیچ تغییری در روش یاددهی در این فعالیت تحصیلی پایه داده نشده است.

همانگونه كه می دانیم كارمایه ی نوشتن را سه اصل پذیرته شده شكل می دهد: خوب دیدن،خوب شنیدن،و خوب فكر كردن.

بچه ها خوب می بینند و خوب می شنوند ، آنها همه چیز را می بینند و همه چیز را می شنوند. بچّه ها عمیق می بینند و فراوان می شنوند. بهتر از بزرگترها می بینند و می شنوند. فقط باید این رفتار ها را به مهارت تبدیل كرد. و امّا فكر كردن مهارتی است كه نیاز به تمرین دارد.بر مربیان و معلمان است كه فكر كردن بچّه ها را درباره دیدنی ها و شنیدنی ها كه شامل خواندنی ها و نوشتنی ها هم می شود تقویت كنند. درس انشا بهترین محمل تمرین فكر كردن درباره ی این چیزهاست.ثبت تفكرات بر روی كاغذ از همان سالهای نخستین مدرسه امكان پذیر است حتّی در سالهای پیش از دبستان.

اگر قصد آن داشته باشیم كه تغییری مفید در شیوه های تدریس انشا به وجود آوریم باید به مفهوم آشكار این وا‍ ژه توجه عمیقتری بكنیم)) انشا نویسی یعنی بیان خود .))(( ایجاد انگیزه برای بیان خود)) بهترین راهی است كه می توان درس انشا را متحول سازد و تغییر مفید مورد نظر را به ثمر برساند.

انگیزه ها باید به گونه ای ایجاد شوند كه تخیل كودكان و نوجوانان را پرواز دهند. پدران، ماردان، مربیان و معلمان نه تنها نباید جلو تخیل خردسالان را سد كنندبلكه باید اسباب جولان و حركت همه سویه ی آن را فراهم آورند.اندك اندك آن را به مرز ها تفكر و منطق سوق دهند و از آن پس همه چیز را به خودشان واسپارند. برای رسیدن به مقصود می توان به فعالیت های ساده و در عین حال فرح انگیزی فكر كرد كه امكان اجرای آن برای هر معلمی وجود داشته باشد

فعالیت های ارائه شده ، متناسب با گروه های سنی مختلف دانش آموزان و بر اساس توانمندیهای ذهنی و فكری آنان به سه دسته تقسیم شده اند:

دسته اول : فعالیت هایی كه برای دانش آموزان كلاس های اول و دوم ابتدایی مناسبند

همانگونه كه می دانیم جرات وجسارت بخشیدن به كودكان خردسال دربیان آنچه كه می بیینید،آنچه كه می شوند وآنچه كه در ذهن دارند،به صورت شفاهی یا كلامی،پیش نیاز بیانهای نوشتاری آتی آنهاست. (بیان خود)

فعالیت 1 : تصویر های قصه گو

سه تصویر متفاوت كه منظره و موضوعی مشابه دارند و چیزها وحالتهای یكسانی را نشان میدهند به نمایش بگذارید در حالی كه دانش آموزان به سه تصویر نگاه می كنند داستان كوتاهی درباره ی یكی از تصویر ها بگویید و از آنها بخواهید تصویری را كه با داستان شما مطابقت دارد شناسایی كنند بچه ها را  راهنمایی كنید تا برای شما عنوانی یشنهاد كنندسپس از یك داوطلب بخواهید داستانی درباره ی دیگر تصویر ها بگوید بچه ها باید تصویری را كه با داستان این داوطلب مطابقت كند نیز شناسایی و عنوانی هم برای آن انتخاب كنند.

فعالیت2: داستان من

از بچه ها بخواهید هریك چند تصویر از روزنامه یا مجلّه انتخاب كنند و بریده ی آنها را به كلاس بیاورند. بچه ها را در انتخاب تصویرها كاملا آزاد بگذارید در كلاس به آنها امكان بدهید بریده های تصویری خودشان را به هر ترتیب كه می خواهند روی یك ورق مقوایی بچسبانند به طوری كه تصویر بزرگ داستانی را بیان كند. پس از آن به یك یك  انها فرصت دهید تصویرشان را به كلاس نشان بدهند و داستانی را كه فكر كرده اند برای دوستانشان بگویند.

فعالیت 3: چه شده است؟

تصویر های دوگانه ای جمع كنید كه قبل و بعد از انجام دادن،كار یا حادثه ای را نشان بدهند، مانند غنچه و گل، تخم مرغ و نیمرو، ارچه و لباس، توفان و ویرانی، ومانند اینها. هر جفت از این تصویر ها را جدا جدا روی مقوا بچسبانید  و به ترتیب به بچه ها نشان بدهید  بچه ها باید برای شما شرح بدهند كه چه اتفاقی افتاده است كه تصویر اول به تصویر دوم درآمده است. مثلا چه شده كه غنچه ، گل شده است.در مراحل دشوارتر می توانید فاصله ی معنایی تصویر ها را بیشتر كنید مثل: علف و پنیر.

از انجا كه شعر یكی از ابزار های جادویی پرورش تخیّل است با شعر می توان فعالیت های هدفدار بی شماری را اجرا نمود. مثل :

فعالیت 5: نمی دانم چرا؟

شعر زیر باران را برای بچه بخوانید. از آنان بخواهید حدس بزنند جوجه مرغ در كجا مخفی شده بود و چرا جوجه آرزو می كرد كه خورشید بازگردد. و سوال های دیگر كه میتوان پرسید.

زیر باران

ناگهان

آمد به گوشم

یك صدای نرم و نازك

ماندم حیران

گوش دادم

جوجه مرغی

ناله می كرد:

(( كاش خورشید، باز می گشت، آبِ باران، دود می شد،پروبالم،خشك میشد، می پریدم توی ایوان))

دسته ی دوم :  فعالیت هایی كه برای دانش آموزان كلاسهای سوم و چهارم مناسبند

دسته ی سوم : فعالیت هایی كه برای دانش اموزان كلاسهای پنجم ابتدایی و راهنمایی مناسبند

برای اطلاع و مطالعه ی  بیشتر این فعالیتها به منبع مذكور مراجعه نمایید

     منبع : كتاب سهم معلم شیوه معلم (( نگاهی به حرفه مندیهای معلم)) دكتر علی رؤوف

نوشته شده توسط افشین پا آ هو|

نوشته شده در تاریخ شنبه 2 آبان 1388    | توسط: افشین محمدی af.mohammadi@iran.ir    | طبقه بندی: آموزشی،     | نظرات()