اصلاح الگوهای آموزش قرآن

     اصلاح الگوی مصرف تنها در آب و برق و امثال آن نیست بلکه می تواند معانی و مصادیق فراوان دیگری را نیز شامل شود. اصلاح الگوهای آموزشی و تربیتی یكی از این مسائل است. بازنگری در شیوه های آموزشی می تواند جلوی حدر رفتن وقت معلمین و متعلمین و هم چنین حیف و میل بسیاری از اعتبارات موجود را بگیرد. از آن جمله می توان به اصلاح شیوه های آموزش قرآن کریم در کشور اشاره کرد. امید است این نوشته بتواند نقشی هرچند کوچک اما مفید در اصلاح روش های آموزش و شیوه های تدریس قرآن کریم کشور ایفا کند.  انشاءالله

 




 

 

اصلاح الگوهای آموزش قرآن

     اصلاح الگوی مصرف تنها در آب و برق و امثال آن نیست بلکه می تواند معانی و مصادیق فراوان دیگری را نیز شامل شود. اصلاح الگوهای آموزشی و تربیتی یكی از این مسائل است. بازنگری در شیوه های آموزشی می تواند جلوی حدر رفتن وقت معلمین و متعلمین و هم چنین حیف و میل بسیاری از اعتبارات موجود را بگیرد. از آن جمله می توان به اصلاح شیوه های آموزش قرآن کریم در کشور اشاره کرد. امید است این نوشته بتواند نقشی هرچند کوچک اما مفید در اصلاح روش های آموزش و شیوه های تدریس قرآن کریم کشور ایفا کند.  انشاءالله

1- بازنگری در مبانی آموزش وفعالیت های قرآنی کشور

     اغلب اوقات اصول، اهداف، رویكردها وكلیات آموزش ها و فعالیت های قرآنی مفروض گرفته شده و بی آن که توجه جدی به مساله برنامه ریزی آموزشی و درسی بشود, فعالیت های پرهزینه ولی کم بازده صورت می گیرد و در آخر خستگی را برجان مربی و قرآن آموز برجای می گذارد.

به عنوان مثال:

1- فقدان شناخت لازم مدیر مدرسه و معلم از اهداف, اصول و رویکردهای آموزش قرآن در هریك از دوره ها وپایه های تحصیلی باعث می شود تا نظام آموزشی در مقاطع تحصیلی به اهداف و استراتژی های قصد شده دست پیدا نکند.

این که – هدف از آموزش در هر یک ازپایه های تحصیلی چیست و دانش آموزان در پایان سال تحصیلی باید به چه توانایی هایی دست پیدا کنند؟

- این که تعریف ما از هریک از اهداف قصد شده چیست ؟مثلا منظور ما از توانایی روخوانی چیست و چه تفاوتی با روان خوانی دارد؟

- در آموزش قرآن باید به چه رویکردهایی توجه کرد؟

- چه اصولی بر این برنامه درسی حاکم است؟

- الگوهای مناسب تدریس کدامند؟

- معلم باید حائز چه حد اقل هایی از صلاحیت های علمی و حرفه ای در زمینه آموزش باشد؟

- نقش مدیریت, نظارت برحسن اجرا در ارتقاء اموزش چقدر باید مورد توجه قرار گیرئ؟

- والدین چه نقشی در پیشبرد برنامه درسی دارند؟

- معلم و مدیر و والدین خودشان چقدر با قرآن انس دارند؟

    این ها عناصر یک برنامه درسی و آموزشی هستند که به مثابه دانه های تسبیح باید با یک نخ ارتباطی به هم وصل باشند. بدون ارتباط هریک از این عناصر با کل مجموعه, آموزش به همان اندازه دارای افت خواهد بود.  

2- توجه به فرهنگ آموزش قرآن

    امروزه در دنیا و مخصوصا كشورهای پیشرو به مقوله آموزش به عنوان یك رویداد فرهنگی نگاه می شود. آموزش و پرورش كشور ژاپن نمونه بارز این مطلب است.

    توجه به فرهنگ آموزش قرآن در كشورهای مشرق زمین یك نیاز اساسی است؛ زیرا كه این كشورها از جمله ایران، بسیاری از رفتار و حتی افكار خود را از فرهنگ دینی و مذهبی، ادبیات، عرفان خود به دست می آورند. بی توجه به فرهنگ سازی در امر آموزش و یادگیری باعث می شود كه تعلیم وتربیت از عمق لازم برخوردار نباشد و به مرور کار کرد خود را از دست بدهد. اساس موفقیت پیامبر اعظم(ص) و بزرگان دینی و هم چنین آیات روح بخش قرآن توجه ویژه به عامل فرهنگ سازی است.

به عنوان مثال به موارد زیر می توان اشاره کرد :

1-     شما كودك خود را برای یادگیری نماز به مسجد یا مدرسه می فرستید. او در مدت كوتاهی با صحیح خوانی، فصیح خوانی، تلفظ حروف خاص عربی، ترجمه عبارات نماز، آداب و شرایط و احكام عملی نماز آشنا می شود، اما این كودك در این آموزش ها به این مسئله نمی رسد كه باید در طول زندگی خود نماز بخواند. از شما می پرسم آیا این آموزش موفق بوده است؟

2- خدای رحمان درسوره جمعه , آیه2 می فرماید:  هُوَ الَّذی بَعَثَ فِی الاُمّیینَ رَسولًا مِنهُم یَتلو عَلَیهِِم آیاتِهِ وَ یُزَکّیهِم وَ یُعَلِّمُهُمُ الکِتابَ وَ الحِکمَةَ وَ اِن کانوا مِن قَبلُ لَـفی ضَلالٍ مُبینٍ در این آیه و آیات مشابه به پیامبر اکرم (ص) گفته شده است تا او قبل از آن که کتاب و حکمت را به دیگران بیاموزد, خود تلاوت کننده قرآن باشد (یَتلو عَلَیهِِم آیاتِهِ). از شما می پرسم : - آیا عموم شهروندان مسلمان کشور ما, از انس دائمی با قرآن برخوردار هستند؟ آیا از رجال سیاسی و فرهنگی مملکت گرفته تا معلمان و مدیران مدارس واولیای دانش آموزان ارتباط و انس روزانه با قرآن کریم دارند؟ فراموش نکنیم همه ما از آن جهت نماز خوان شدیم كه از همان دوره طفولیت چشم خود را باز كردیم و پدر و مادرمان را مشغول نماز دیدیم؛ پدر و مادر خود را مشغول خوردن سحری دیدیم, در حالی كه رادیو دعای سحر را زمزمه می كرد، پس همه ما روزه گیر شدیم. از شما می پرسم كودكان ما چند بار ما را مشغول خواندن قرآن دیده اند؟

     اجرای طرح تلاوت نور در مساجد كشور از طرح های موفقی است كهدر راستای ایجاد فضای مناسب برای انس دائمی و روزانه احاد مردم با قرآن کریم نقش موثری دارد و باید مورد توجه و تعمیم قرار گیرد؛ و یا مراسم قرآن آغازین مدارس در فضا سازی قرآنی مدارس اثر چشم گیری می تواند داشته باشد. این مهم به برنامه ریزی نیاز دارد.

     « ثبّت ثم النقش »

     هر ساله اعتبارات میلیونی و میلیاردی صرف آموزش عمومی قرآن کریم درجامعه می شود. منظور از آموزش های عمومی آموزش روخوانی و روان خوانی قرآن کریم است. مثلا آموزش و پرورش در طول سال های متمادی برای معلمان آموزش روخوانی و روان خوانی قرآن برگزار کرده است؛ یا آموزش عالی برای دانش جویان فوق دیپلم تا فوق لیسانس یک واحد آموزش روخوانی برگزار می کند. یا نهضت قرآن آموزی در قالب موسسات متعدد قرآنی اقدام به تشکیل کلاس های آموزش روخوانی قرآن می کند. ارگان ها وسازمان های دولتی و تشکل ها و موسسات قرآنی مردمی نیز همین کار را انجام می دهند؛ این ها همه خوب است اما از شما می پرسم آیا واقعا مشکل مردم ما این است که قرآن بلد نیستند؟ ویا اساساً مردم قرآن نمی خوانند ؟ ...

     این یک واقعیت است که مردم ما با این که خود را به حقیقت مدافع و جان نثار قرآن می دانند اما قرآن نمی خوانند مقام معظم رهبری در همین زمینه می فرمایند : « واقعیت تلخ این جاست كه قرآن هنوز در جامعه ما یك امر عمومی نشده است. همه به قرآن عشق می ورزند، احترام می كنند، اما عدّه كمی همواره آن را تلاوت می كنند و عدّه كمتری در آن تدبّر می كنند.»

     چه باید کرد ؟

     مقام معظم رهبری درکنار این واقعیت تلخ, حقیقت شیرینی را بیان فرموده اند : « اگر تحصیل کرده ها و فرهیختگان كشور روزی یك صفحه قرآن با توجه به معنا بخوانند و در آن تدبر کنند,  غوغایی در کشور برپا می شود؛ این کار به فرهنگ سازی و تدبیر نیاز دارد ایشان این جمله را در دیدار با اعضای محترم شورای عالی انقلاب فرهنگی در تاریخ 16/9/1386 فرمودند و این که شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره مطالبه به حق مقام معظم رهبری چه تدابیری اندیشیده است؟ نیاز به مجال دیگری داذر(!) 

    همان طور که گفته شد برای آموزش عمومی قرآن کریم در کشور هزینه ها فراوانی می شود، اما با كمی دقت و توجه متوجه می شویم كه اگر این نوع آموزش ها مبتنی بر ایجاد انس مستمر با قرآن کریم نشود, از اساس زائد و موجب حیف و میل اعتبارات دولتی می شود، زیرا شما نمی توانید یك نفر ایرانی را پیدا كنید كه با عموم قواعد مورد نیاز خواندن ساده قرآن آشنایی نسبی نداشته باشد.

 3- چگونه قرآن بیاموزیم؟

    رهبر معظم انقلاب اسلامی در اولین ماه مبارک رمضان 86 سه اشکال را به فعالیت های قرآنی کشور وارد دانستند, از آن جمله فرمودند : ‹‹ قرآن را نه برای ختم كردن و به اتمام رساندن و نه برای نكته برداری و استفاده از آن در سخنرانی ها، بلكه برای دل خود بخوانیم و مانند كسی كه برای یافتن داروی درد خود به داروخانه می رود، دنبال دوای دردهایمان در قرآن باشیم. هدایت ثمره قرآن است.››

    آموزش روخوانی و روان خوانی صرف و یا كلاس حفظ قرآن یا آموزش قرائت هریك به تنهایی نمی تواند پاسخگوی نیازهای مختلف دانش آموزان و فراگیران باشد. امروزه نظریه «هوش های متكثر» ثابت می كند كه یادگیری یک مطلب در افراد مختلف از راه های متعددی صورت می پذیرد. « هر كس از ظن خود شد یار من » بنابراین آموزش قرآن كریم نیز از این قاعده مستثنی نیست. پس می توانیم به جای این که مراتب آموزش قرآن را در طول هم ببینیم؛ در عرض و کنار هم دیده شود تا به وسیله این کار ضمن ارائه پاسخ مثبت به نیازهای متعدد مخاطبان، برجذابیت آموزش نیز افزود. در این شیوه از آموزش ، جامعیت آموزش قرآن كریم مد نظر است. هدف آموزش جامع قرآن دست یابی آحاد مردم جامعه به سواد قرآنی است.

سواد قرآنی چیست ؟

    امروزه حدی از دانش ومهارت را در همه حوزه های علمی ومعرفتی، برای عموم مردم لازم می دانند. این حد را سواد و محرومیت از آن را « بی سوادی » می نامند؛ و علاوه بر سواد خواندن و نوشتن، اصطلاحاتی هم چون سواد بهداشتی، سواد ارتباطات واطلاعات، سواد ریاضی، سواد علمی- فناورانه و...رایج است .

    اکنون با این سؤال روبه رو هستیم که با توجه به اهمیت وضرورت تربیت اسلامی ونقش یگانه قرآن کریم در این تربیت ، آحاد جامعه باید ازقرآن کریم چه سهم وحظی داشته باشند تا بتوان آنان را از سواد قرآنی
بهره مند دانست.سوادی که بتواند زمینه ساز بهره گیری مادام العمر از قرآن کریم باشد.

باتوجه به آنچه بیان شد سواد قرآنی این گونه تعریف می شود : « سوادقرآنی، دانش ومهارت پایه و اعتقاد وعلاقه به یادگیری قرآن..بـرای بهـره گیـری مسـتمر و مادام العـمر از قـرآن کـریم اسـت . »

ویژگی های سوادقرآنی

1- سواد قرآنی یک نیاز همگانی است. همه افراد جامعه با هر وضع اقلیمی، شغلی، اقتصادی، اجتماعی و... برای آن که هویت انسانی _ الهی خویش را بشناسند، از آن مراقبت کنند و زمینه شکوفایی تدریجی آن را فراهم آورد، به سواد قرآنی نیازمند هستند .

2- سواد قرآنی از یک حد پایه برخوردار است. هرچندافراد با توجه به تفاوت هایی که درتحصیلات، سن، شرایط اقتصادی واجتماعی دارند به سطوح مختلفی از سواد قرآنی نیازمند هستند، ولی بهره مندی عموم از یک حدّ پایه ضروری است .

3- حد سواد قرآنی درطول زمان درحال تغییراست. باتوجه به شرایط وامکانات مختلف در هر جامعه ونیز تغییرات این شرایط در طول زمان، این حد، نیازمند شناسایی وتعریف خاص است .

4- حداقل سواد قرآنی منجر به خواندن مستمر قرآن کریم، فهم تدریجی معنای عبارات وآیات آن شده وزمینه ساز بهره گیری مادام العمر از آموزه های الهی می شود. هدف آموزش عمومی قرآن، نمی تواند صرفاً دستیابی به دانش ومهارت خاصی در ارتباط با قرآن کریم باشد، بلکه باید توانایی وقابلیتی فراهم آورد که فردبتواند ضمن انس وارتباط دائمی با قرآن کریم، پیوسته خود را در معرض تزکیه وتعلیم الهی قرار دهد .

    مهم ترین هدف آموزش قرآن در آموزش و پرورش، دستیابی دانش آموزان به سواد،قرآنی است. با توجه به آنچه که درباره سواد قرآنی بیان شد، به طور خلاصه آموزش قرآن در آموزش وپرورش بر چهار وجه یک هرم استوار است :

وجه اول : آموزش خواندن قرآن کریم (دوره ابتدایی شامل روخوانی و روان خوانی)

وجه دوم : آموزش درک معنای عبارات و آیات ساده و پرکاربرد قرآن کریم ( دوره راهنمایی)

وجه سوم : آموزش شیوه های تدبر در آیات قرآن ( دوره متوسطه)

وجه قاعده : انس با قرآن کریم : لازمه موفقیت موارد فوق و هم چنین میوه  وجوه سه گانه بالا است.

     قابل ذکر است که انس با قرآن کریم و علاقه به یادگیری آن، هم یک رکن ازسواد قرآنی و هم ضامن بقاء و توسعه دو رکن دیگر است. اگر سواد قرآنی به دستیابی به این جزء منجر نشود، نه تنها ضمانتی برای دوام  سه رکن دیگر وجود ندارد، بلکه ضرورت وفلسفه آموزش قرآن ناکام می ماند.

4- فعالیت های فوق برنامه باید مكمل برنامه درسی قرآن باشد

     دانش آموزان در حالی در مسابقات قرآنی و معارف اسلامی شركت می كند كه محتوای پیش بینی شده مسابقه را در مدرسه آموزش نمی بینند. در مقابل محتوای كتاب های درسی قرآن و دینی و سایر كتب كه با دقت های فراوان از سوی پژوهش گران دفتر برنامه ریزی و تالیف كتب درسی طراحی و متناسب با نیازها و علائق دانش آموزان در كتب درسی قرار می گیرند، كمتر مورد مسابقه هستند.

   به عنوان مثال : مسابقات قرائت و حفظ قرآن كه یك فعالیت قرآنی از نوع تخصصی است هیچ گاه جزء اهداف كلان آموزش و پرورش نبوده و نیست و در مقابل كسب مهارت روخوانی و روان خوانی قرآن به عنوان اهداف اصلی آموزش قرآن در دوره ابتدایی است. چه خوب است مدیر و مربی مدرسه در کنار برگزاری مسابقات قرائت و حفظ قرآن, مسابقه روخوانی قرآن كامل (برای كلاس های اول تا سوم) و روان خوانی قرآن كامل (برای كلاس های چهارم و پنجم) برگزار كند و یا در دوره راهنمایی به مسابقه روان خوانی (ترتیل آموزشی) و درك و فهم آیات و عبارات قرآنی آن هم به صورت توأمان اهمیت داده شود؛ ودر دوره متوسطه و پیش دانشگاهی به تدبر در آیات قرآن که جزء اهداف و رویکردهای برنامه های درسی دروه های تحصیلی است توجه شود.

5- مهارت آموزی به جای قاعده آموزش

     همان طور كه در بند سوم گفته شد علت مهجوریت قرآن در جامعه این نیست كه افراد با قواعد روخوانی و روان خوانی آشنا نیستند، بلكه اشكال در این است كه اصولا افراد با قرآن مانوس نیستند و باید برای این مسئله فكری كرد. یكی از راهكارهای مهم در این زمینه توجه به مهارت آموزی به جای قاعده آموزی است.
     در جلسات موفق و معتبر قرآنی كشور روش حاكم مهارت آموزی است. یعنی استاد در صدر جلسه می نشیند و افرادی كه به حلقه انس با قرآن نشسته اند هر یك چند آیه می خوانند و استاد اشكالات آنان را به صورت موردی و تلگرافی برطرف می كند. « آن چه که اتفاق می افتد خواندن قرآن است.» ؛ اما در سایر كلاس های قرآن این قواعد قرآن هستند كه محور آموزش هستند، معلم ارتباط یك سویه با دانش آموز داشته و معمولا متكلم وحده است و آنچه كه بیش از همه مورد غفلت قرار می گیرد این است كه « قرآن كمتر خوانده می شود.»

     این اشکال از دو مساله ناشی شده است : اول از نظام مدرسه ای که در آن عموم دروس بر اساس قاعده آموزی یاد داده می شوند. و دوم تاثیر کتاب هایی است که به منظور آموزش قرآن نوشته شده است و از آن جا که در کشور ما اغلب آموزش ها کتاب محور است همین روش ها از کتاب به معلم منتقل می شود.

6- کار را که کرد ؟ آن که تمام کرد.

     مهم ترین عاملی که باعث می شود تا موفقیت های به دست آمده متناسب با اهداف قصد شده نباشد عدم اجرا, ویا اجرای ناقص برنامه ی درسی است.
     در برنامه درسی قرآن چهار عامل مهم زیر باید در عرض هم اجرا شوند تا اهداف محقق شود.
6-1- معلمان و مربیان مدارس باید با عناصر و اجزاء برنامه درسی آموزش قرآن آشنا شوند و مهارت لازم را در آموزش قرآن به دست آورند.
6-2- وسایل آموزش از قبیل لوح آموزشی، نوار آموزش قرآن معلم و دانش آموز، كتاب راهنمای تدریس معلم، ضبط صوت بایستی فراهم شود تا آموزش با اختلال روبرو نشود.
6-3- به نقش خانواده در آموزش توجه شود. بیش از یك پنجم آموزش بر عهده خانواده است. مواردی كه باید خانواده ها درباره فراهم آوردن زمینه های لازم آموزش قرآن به آن ها توجه كنند، در مقدمه هر یك از كتاب های درسی دانش آموزان آمده است. خوب است مدیران مدارس و معلمان و دبیران قرآن در آموزش اولیای دانش آموزان تلاش بیش تری از خود نشان دهند.

7- تفكیك آموزش های عمومی قرآن و فعالیت های تخصصی و فوق برنامه از یکدیگر

     حوزه های علمیه، سازمان صدا وسیما، نهضت قرآن آموزی، سازمان تبلیغات اسلامی, مركز توسعه وترویج فعالیت های قرآنی و وزارت آموزش و پرورش باید به این نكته توجه كنند كه متاسفانه روند فعالیت های قرآنی به جای عمومی شدن به سوی تخصصی شدن حركت می كند و این در حالی است که روز به روز شاهد این مساله هستیم كه ارتباط عموم مردم با قرآن كم تر و كم تر می شود.

    البته این مطلب به معنای آن نیست كه نباید فعالیت ها تخصصی شود بلكه باید توجه شود كه فعالیت های تخصصی هم باید روز به روز ساده تر و عمومی تر شود. مخصوصا مراكزی كه در این زمینه مسئولیت اصلی و مستقیم را دارند باید در اهداف و روش ها تجدیدنظر نمائید.

8- آیا می شود قرآن کریم را فهمید؟

     قبلا چنین گفیم که علت دوری مردم از قرآن این نیست كه افراد با قواعد روخوانی و روان خوانی آشنا نیستند، بلكه اشكال در این است كه اصولا افراد با قرآن مانوس نیستند. در این جا سوالی پیش می آید و آن این است که چرا آنان با قرآن مانوس نیستند؟ پاسخ بسیار ساده است زیرا مردم قرآن را نمی فهمند. سوال دیگر این است که آیا می شود قرآن را فهمید؟ پاسخ این است که « قطعا بله »

    طبق بررسی های به عمل آمده در مجموعه کتاب های مختلف دوره ابتدایی مانند فارسی، دینی، تاریخ، علوم و... حدود 500 لغت قرآنی آمده است. مثل: کتاب، قلم،  نور، ظلمات، سلام، حمد، وقت، بشر، علم، عمل، الّا، خلق، مؤمن، صالح، کافر، اصحاب، مِثل، مَثل، قوم، رحمت، عذاب، حق، ظلم، خالق، دنیا، آخرت، عالِم، عالَم، قیامت، صاحب، درجه، شدید، رسول، وسیله، قوم، صبح،خیر، شرّ،مسجد، مبارک، جاهل، داخل، خارج، اوّل، آخر، شک، یقین، انسان، رعد وبرق، عاقل، مجنون، ذرّه، عظیم، جبال، شهید، نعمت، ثمر, صبر و ...

   هم چنین طبق بررسی دیگری قرآن کریم دارای حدود 78000 کلمه است که 67000 کلمه آن تکرار 11000 کلمه است. 1000 کلمه ای که بیش ترین تکرار را دارد و بیش از 75 درصد ازکل قرآن را شامل می شود. از این تعداد کمتر از 400 کلمه که بیش ترین تکرار را دارند در کتاب های درسی آموزش قرآن دوره راهنمایی آمده است که حدود بیش از 50 درصد از کل قرآن را شامل می شود. درک معنای آیات وعبارات ساده و پرکاربرد راه کاری بسیار مناسب است که اولین نتیجه آن انس دائمی فرد با قرآن کریم است. همان که در نهج البلاغه امیرالمومنین علیه السلام آمده است: « ما جالَسَ هذا القرآن اِلّا قامَ عَنهُ بِزیادَهٍ اَو نُقصان, زیادَهٍ فی هُدی وَ نُقصانٍ مِن عَمی » (هم نشین نشد با قرآن مگر کسی که از کنار آن برخواست با یک افزونی و با یک کاستی افزونی درهدایت وکاستی در نادانی).

     در زمینه امکان فهم قرآن کریم مقام معظم رهبری در رمضان 86 فرمودند : « این كلماتی كه شما ملاحظه می كنید، همان چیزهائى است كه خداوند متعال به عنوان آخرین ذخیره‏ى معنوى وحى الهى به بشریت عطا كرده است. اینها را باید فهمید.

     متأسفانه ما حجاب زبانى داریم، حجاب لغوى داریم؛ این كمبود ماست. یعنى كمبود ملتهاى غیر عرب است. این حجابى است كه ما داریم و قابل حل هم هست. نبادا كسى خیال كند حالا چه كار كنیم، نمی شود؛ نخیر، این كاملاً قابل حل است. بسیارى از كلمات و لغات قرآنى در زبان فارسى متداول ما تكرار شده است و ما می فهمیم. مثلاً فرض بفرمائید: «وَ لَنَبلُوَنَّكُم بِشَى‏ءٍ مِنَ الخَوفِ وَ الجوعِ وَ نَقصٍ مِنَ الاَموالِ وَ الاَنفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصّابِرینَ ». این آیه‏ شریفه را اگر نگاه كنید، از لغات این آیه، آنچه كه یك فارسى‏زبان نفهمد، فقط دو سه‏تاست، و الّا بقیه‏ لغات را می فهمد. حالا مثلاً « لنبلونّكم» را باید برایش معنا كنند، اما « شى‏ء» را می داند یعنى چه. خود شما شى‏ء، اشیاء را به كار می برید. « خوف» را می دانید چیست، « جوع» را می دانید چیست، «نقص» را می دانید چیست، «اموال» را می دانید چیست، « انفس» را می دانید چیست، « ثمرات» را می دانید چیست. اینها چیزهائى نیست كه یك فارسى‏زبان این ها را نفهمد. »

     در این زمینه آموزش و پرورش پیشگام است و سال هاست که این کار با همت مولفان کتاب های درسی آموزش قرآن دوره های مختلف تحصیلی درحال انجام است کتاب های قرآن دوره راهنمایی منبع بسیار مناسبی در این رابطه برای تشنگان زمزم زلال وحی است.

9- مناسب سازی رسم الخط قرآن کریم

     بی تردید از عوامل اصلی عدم انس دائمی اغلب مردم با قرآن کریم دشواری رسم الخط های رایج است. کشور ایران از معدود کشورهایی است که کتاب شریف قرآن با رسم الخط های متعدد وجود دارد. این تهدد و تکثر از یک سو و استاندارد نبودن این مصاحف از نظر متناسب سازی با معلومات قاطبه مردم از سوی دیگر باعث شده است تا مخاطب رفته رفته به دلیل وجود غلط های فراوان در تلاوت قرآت , انگیزه لازم را از دست داده و از خواندن آن طفره رود ؛ حال آن که بسیاری از این غلط خواندن به شیوه کتابت برمیگردد. وجود اعراب اضافی در رسم الخط ها مانند حرکات کوتاه و کشیده و همزه ها و تشدیدها وسکون های زائد و معجم باعث آن شده است که در قرآن های به خط استاد عثمان طه (مصری ) و یا استاد طاهر خوش نویس ( خط ایرانی) به طور متوسط در هر صفحه بیش از 200 علامت اضافی وجود داشته باشد کههریک از آ ها برای غلط خواندن یک کلمه قرآنی کافی است.

       خوش بختانه آموزش و پرورش از رسم الخط قرآن ملی جمهوری اسلامی ایران استفاده می کند این رسم الخط دارای ویژگی های منحصر به فرد و ساده ترین و نزدیک ترین خط به زبان فارسی است که تنها علامت های ضرورذی را آورده است. این قرآن شریف توسط مرکز طبع ونشر قرآن کریم جمهوری اسلامی ایران در ابعاد و اشکال مختلف چاپ می شود.  

10- جایگاه تربیت قرآنی در آموزش و پرورش کجاست؟

 این سوال جدی با توجه به فرمایش امام خمینی (ره) که فرمودند : « تربیت باید قرآنی باشد. » و « بچه های ما باید تربیت قرآنی بشوند. »1 مطرح می شود که : نسبت برنامه های درس فعلی با تربیت قرآنی منظور امام خمینی چیست و چگونه می توان به این هدف متعالی رسید؟

شاید به اجمال بتوان گفت تا زمانی که همه کتاب های درسی ما مبتنی بر نظریات تعلیم و تربیت اسلامی و یا حداقل بر مبنای نظریه اسلامی تعلیم وتربیت تالیف نشود, مهجوریت قرآن به صورت اساسی از نظام تعلیم وتربیت برطرف نخواهد شد. تا زمانی که به آیات قرآن کریم و روایات ائمه هدی علیهم السلام به چشم حداقل معادل و مثابه یک نظریه علمی نگاه نمی شود, چه انتظاری می توان از محصول نهایی علوم مختلف داشت ؟ علومی که «هو الاول» و «هوالآخر» آن ها افتاده و به قول استاد جوادی عاملی : « لاشه علم در دبیرستان ها و دانشگاه ها تدریس می شود.»

 امید است با توجه به تاکیدات مقام معظم رهبری درباره تحول اساسی در آموزش قرآن در کل پیکره آموزش و پرورش, در آینده نزدیک شاهد تحقق منویات معظم له باشیم. انشاءالله

       در پایان از همه خوانندگان و به ویژه دست اندركاران حوزه فعالیت ها قرآنی خواهشمندم با توجه به اهمیت و جایگاه رفیع قرآن، به خود اجازه ندهیم كه غیركارشناسانه درباره سایر فعالیت ها و برنامه های قرآنی اظهار نظر كنیم. هر كس با توجه به تخصص خود و با رعایت شأن و جایگاه منیع قرآن در جامعه اسلامی اقدام به نقد كنیم. نقد کنیم و تحمل نقد هم داشته باشیم و یا لااقل وا نمود کنیم که نقد پذیریم اما نقدی سازنده و رشد دهنده ودر عین حال منصفانه, نه نقدی مخرب که می تواند مثل سیلی یافته های پر زحمت و ارزشمند را یک شبه پایمال کند.

نوشته شده در تاریخ یکشنبه 12 مهر 1388    | توسط: افشین محمدی af.mohammadi@iran.ir    | طبقه بندی: آموزشی،     | نظرات()