دستورالعمل ارزشیابی از درس قرآن

پایه اول و دوم ابتدایی

 

 


دستورالعمل ارزشیابی از درس قرآن

پایه اول و دوم ابتدایی

 

شورای عالی آموزش و پرورش در جلسه 677 مورخه 7/6/81 آموزش درس قرآن را در پایه های اول و دوم ابتدایی به تصویب رساند . در این مصوبه علاوه بر تصویب ساعات درس قرآن جدول هفتگی دروس این دو پایه ، برنامه درس قرآن شامل اهداف : اصول ، روش تدریس و ارزشیابی و پاره ای از ملاحظات دیگر نیز به تصویب رسیده است که طی نامه شماره 8/2556/120 مورخ 10/6/81  از سوی مقام عالی وزارت جهت اجرا ابلاغ شده است .

در آخرین تبصره بخش ارزشیابی پیشرفت تحصیلی این مصوبه مقرر شده است که ارزشیابی درس قرآن در پایه اول و دوم ابتدایی به صورت کیفی و توصیفی است .

« چگونگی ارزشیابی کیفی و توصیفی از درس قرآن در پایه اول و دوم ابتدایی به شرح ذیل می باشد :

الف ) تعاریف :

1- بخش خوانی : دانش آموز ، کلمه و یا عبارت قرآنی را بخش بخش و با مکث مختصر بین هر بخش می خواند .

2- شمرده خوانی : دانش آموز ، عبارات و آیات قرآن را بخش بخش و بدون مکث بین هر بخش می خواند .

3- روان خوانی : دانش آموز ، عبارات و آیات قرآنی کتاب درسی خود را بدون مکث و روان می خواند .

4- اشتباه کم : دانش آموز ، در یک پرسش یا آزمون حدود یک پنجم ( % 20 ) کلمات را اشتباه می خواند .

5- اشتباه متوسط : دانش آموز ، در یک پرسش یا آزمون بین یک پنجم تا دو پنجم ( % 20 تا % 40 ) کلمات را اشتباه می خواند .

6- اشتباه فراوان : دانش آموز ، در یک پرسش یا آزمون بیش از دو پنجم ( بیش از % 40 ) کلمات را اشتباه می خواند .

تبصره : چنانچه دانش آموز خودش و یا با تذکر معلم ، کلمه اشتباه خوانده شده را تصحیح کند ، غلط محسوب نمی شود .

7- قرائت تقریباً شبیه نوار : دانش آموز ، سوره های قرائت شده در نوار آموزشی را با نظم نسبی و آهنگی تقریباً نزدیک به آهنگ نوار می خواند .

8- حفظ نسبی : یعنی دانش آموز بتواند با یک یا دو بار یادآوری معلم با مراجعه به کتاب درسی ، سوره ی مورد نظر را از حفظ بخواند .

ب ) انتظارات : هر چند که تعدادی از دانش آموزان ، در آموزش قرآن ، توفیقات کافی پیدا می کنند ، ولی هر دانش آموزی که به توانایی های زیر به میزان مشخص شده دست یابد ، حداکثر امتیاز مورد نظر را کسب خواهد کرد .

1- روخوانی :

دانش آموز بتواند کلمات و عبارات قرآن کتاب را به صورت بخش بخش یا شمرده بخواند و در صورت اشتباه خواندن کلمات ، اشتباهات او به میزان کم باشد .

2- پیام قرآنی :

دانش آموز بتواند مفهوم قرآنی را با زبان کودکانه بیان کند و یا نمونه هایی از مصادیق آن را بگوید نیاز نیست دانش آموز متن پیام یا ترجمه آن را از حفظ باشد ، بلکه می تواند با خواندن پیام قرآنی و ترجمه آن از روی کتاب و دیدن تصاویر مربوطه ، مفهوم پیام را به اختصار به زبان کودکانه بیان کند .

مثال : پیام قرآنی                                 و بالوالدین احساناً

اگر دانش آموز پس از خواندن متن قرآنی ، هر یک از مطالب زیر و یا چیز دیگری شبیه به اینها را بگوید صحیح است و کفایت می کند .

- ما باید به حرف پدر و مادر خود گوش کنیم .

- ما نباید پدر و مادر خود را اذیت کنیم .

- من در خانه به پدر و مادر خود کمک می کنم .

- و ...

3- قرائت سوره ها :

دانش آموز در جمع خوانی سوره های کتاب مشارکت بکند .

4- حفظ سوره  :

دانش آموز در پایه دوم ، چهارده سوره کتاب را به طور نسبی از حفظ بخواند .

5- بیان داستان :

دانش آموز، می تواند داستان های کتاب را به طور اجمال و به کمک تصاویر کتاب و یا بدون آنها به زبان کودکانه بیان کند.

ج ) نحوه ارزشیابی کیفی :

در طی هر نیمسال ، آموزگار از هر دانش آموز حداقل دوبار با توجه به چک لیست ( جدول شماره 1 ) . پرسش می کند و میزان توانایی او را در یکی از سه سطح ( د ن ا ) سنجیده و ثبت می کند .

هر یک از این نمادها به شرح زیر ، بیانگر سطح توانایی دانش آموز است :

د : در حد انتظار

ن : نزدیک به حد انتظار

ا : احتیاج به تلاش بیشتر دارد

چگونگی تعیین سطوح مختلف هر یک از موضوعات ارزشیابی در درس قرآن در جدول شماره (1) توضیح داده شده است. آموزگار پس از هر پرسش ، سطح توانایی هر دانش آموز را ، روبه روی اسم او در ستون مربوطه به پرسش به عمل آمده ، ثبت می کند . ( در دفتر کلاس لیست مورد نظر موجود می باشد )

د ) چگونگی ارزشیابی نهایی وضعیت دانش آموزان در پایان هر نیم سال

آموزگار با توجه به ارزشیابی مستمر و تلاش و مشارکت هر دانش آموز در فرایند یادگیری نظر نهایی خود را ارائه می کند.

در صورتی که ارزشیابی از دانش آموز نشانگر رشد و پیشرفت تحصیلی او باشد ، بالاترین سطح پیشرفت تحصیلی دانش آموز به عنوان ارزیابی نهایی از او در کارنامه ثبت می شود و در صورتی که سطح پیشرفت دانش آموز در طول نیم سال دارای نوسان باشد ، آموزگار با شناخت خود از دانش آموز و سطوح کسب شده ، وضعیت او را مشخص کرده و سطح مورد تشخیص خود را برای این دانش آموز در کارنامه او ثبت می کند و در صورت تردید می تواند به صورت غیرمستقیم از قسمت هایی که لازم است از او پرسش نموده تا با اطمینان بیشتری وضعیت او را مشخص نماید .

دو نکته مهم :

1- با توجه به این که تحقق اهداف برنامه درسی آموزشی قرآن از اهمیت برخوردار است لذا انتظار می رود آموزگاران محترم ضمن توجه به اهتمام کافی به این درس ، عمده توجه خویش را در جهت علاقمند کردن دانش آموزان به قرآن و معارف قرآنی قرار دهند .

2- تشخیص پیشرفت و رشد و همچنین ارزشیابی نهایی در مورد هر یک از معیارها و شاخص ها به عهده آموزگار محترم است .

 

جدول شماره (1)

ردیف

حدود

موضوع 

در حد انتظار ( د )

نزدیک به حد انتظار ( ن )

احتیاج به تلاش بیشتر ( ا )

1

روخوانی

کلمات و عبارت های قرآنی را به صورت بخش بخش و شمرده می خواند

کلمات و عبارت های قرآنی کتاب را به صورت بخش بخش ولی با مکث و برگشت می خواند

بیشتر بخش های کلمات یا عبارت های قرآنی کتاب را غلط می خواند

2

پیام قرآنی

( ویژه دوم ابتدایی )

پیام قرآنی و ترجمه ی آن را از روی کتاب می خواند و درک خود را از آن بیان می کند

پیام قرآنی و ترجمه ی آن را از روی کتاب می خواند ولی در درک خود از پیام مشکل دارد

 

3

قرائت

در جمع خوانی سوره های کتاب مشارکت می کند

در جمع خوانی سوره های کتاب مشارکت جدی ندارد

 

4

حفظ سوره

( ویژه دوم ابتدایی )

چهار سوره ی حمد ، توحید ، ناس و عصر را به طور نسبی از حفظ می خواند

دو سوره از چهار سوره ی مورد نظر را به طور نسبی از حفظ می خواند

هیچ سوره ای را حتی به طور نسبی از حفظ نمی خواند

5

داستان

داستان را به طور اجمالی به کمک تصاویر به زبان کودکانه بیان می کند

داستان را ناقص بیان می کند

 

 

شیوه ارزش یابی درس قرآن پایه سوم ابتدایی

( طرح ارتقای آموزش قرآن )

ارزشیابی پایانی از دانش آموزان در پایان هر نیم سال به صورت شفاهی به شرح زیر انجام می شود :

ردیف

مواد ارزش یابی

میزان ارزش یابی

نمره

سطح انتظار

1

روخوانی اذکار نماز و کلمات و عبارات قرآنی فصل اول و نیمه اول فصل دوم کتاب ( از صفحه 4 تا 39 )

حدود سه سطر از قسمت های مختلف

2 تا 2 نمره

 

4

خواندن به صورت آرام و شمرده

2

روخوانی آیات قرآن کریم نیمه دوم فصل دوم کتاب ( از صفحه 40 تا 54 )

حدود سه سطر از قسمت های مختلف

9

خواندن به صورت آرام و شمرده

3

روخوانی قرآن کامل

( از صفحه 61 تا 120 )

حدود سه سطر از قسمت های مختلف

5

خواندن به صورت آرام و شمرده

4

پیام قرآنی

دو پیام :

یک پیام از نیمه اول

یک پیام از نیمه دوم

2

پس از روخوانی عبارت پیام قرآنی و ترجمه آن از روی کتاب ، بتواند با استفاده از تصاویر کتاب یا بدون آن ، مفهوم پیام را به زبان خود توضیح دهد یا نمونه و مصداقی از آن را بیان کند .

تبصره : هر دانش آموز می تواند با توجه به هر یک از موارد زیر و در مجموع حداکثر 2 نمره تشویقی کسب کند .

1- خواندن آیات قرآن کریم ( آیات صفحه 40 تا 120 کتاب درسی ) به صورت روان .

2- حفظ حداقل چهار پیام قرآنی از پیام هایی که در هر نیم سال تدریس شده است ( هر پیام نیم نمره )

3- حفظ آیه الکرسی

د ) شیوه ی کسر نمره :

1- روخوانی عبارات قرائت سوره ها : برای غلط خواندن هر کلمه نیم نمره کسر می شود . در صورتی که دانش آموز بدون تذکر معلم ، غلط خود را اصلاح کند نمره ای کسر نمی شود و در صورتی که پس از تذکر* معلم ، غلط خود را اصلاح کند نمره کسر نمی شود .

2- بیان مفهوم و معنای کلمات : در این قسمت حفظ عبارت و ترجمه پیام مورد نظر نیست . دانش آموز با خواندن پیام و ترجمه ی آن به کمک تصاویر پیام ها یا بدون آنها ، توضیحی درباره ی مفهوم یا مصداق پیام ارائه می کند . در صورت درستی مفهوم کلی توضیح ارائه شده نمره ی کامل را کسب کرده و در غیر این صورت به میزان ناقص بودن پاسخ از نمره ی آن پیام کسر می شود . در مورد معنای کلمات نیز به همین صورت عمل می شود .

3- در صورتی که دانش آموزی سوره های کتاب را فقط به صورت بخش بخش بخواند به میزان عدم توانایی در خواندن ساده و روان ، حداکثر تا 2 نمره کسر می شود .

تذکر : در انجام پرسش های کلاس و نیز ارزشیابی مستمر و پایانی توجه به اصول و رعایت نکاتی ضروری است . جهت آشنایی بیشتر با این اصول و نکات می توانید به کتاب های راهنمای معلم آموزش قرآن پایه های مختلف دوره ابتدایی یا کتاب روش آموزش قرآن دوره ابتدایی ویژه مراکز تربیت معلم ( کد 6011 ) مراجعه کنید .

* در صورتی که دانش آموز کلمه ای را غلط خواند ، آموزگار صبر می کند تا خواندن آن عبارات یا سطر تمام شود آنگاه با لحن مناسبی که موجب اضطراب دانش آموز نشود از او بخواهد تا یک بار دیگر با دقت آن عبارت را بخواند .

 

باسمه تعالی

دستورالعمل ارزشیابی پایانی درس قرآن

پایه چهارم و پنجم ابتدایی

 

درس قرآن در چارچوب آیین نامه ارزشیابی پیشرفت تحصیلی مدارس ابتدایی کشور به صورت شفاهی و به شیوه مستمر در طول هر نیم سال و پایانی در پایان هر نیم سال به روش زیر ارزشیابی می شود .

الف ) ارزشیابی مستمر :

ارزشیابی مستمر ، ارزیابی فرایند یادگیری در طول هر نیم سال است و باید وسیله ای برای تقویت علاقه مندی به یادگیری و اعتماد به نفس دانش آموزان باشد . در ارزشیابی مستمر تلاش و پیشرفت دانش آموزان در طول نیم سال ارزیابی می شود . از این رو سیر صعودی توانایی و یادگیری دانش آموزان مد نظر است .

با توجه به این نکات برای دانش آموزانی که در طول نیم سال به تدریج بر توانایی و مهارت خود افزوده اند تنها نمرات و امتیازات بالاتر آنها منظور می گردد و باید از معدل گیری همه نمراتشان پرهیز شود ولی در صورتی که دانش آموزی چنین شرایطی نداشته باشد ( که البته بویژه در درس قرآن که بیشتر مهارت آموزی است این حالت کمتر پیش می آید ) و نمرات او در طول نیم سال کم و زیاد باشد آموزگار باید وضع کلی او را در نظر بگیرید و در صورتی که معدل نمرات چنین دانش آموزی به نفع او است ، معدل گیری در این مورد بلااشکال است . در ارزشیابی مستمر ، از روخوانی ، قرائت ، توضیح پیام های قرآنی و بیان مصادیق آنها ، بیان خلاصه داستان ها ، مشارکت در انجام تمرین « کار در کلاس » انجام تکالیف « انس با قرآن در خانه » و بالاخره فعالیت های خارج از کلاس ارزیابی به عمل می آید .

آموزگار محترم با توجه به تجارب خویش و با استفاده از سبک امتیازدهی یا نمره به فعالیت های مختلف فوق ، فرایند یادگیری و مشارکت دانش آموزان را در درس قرآن ارزیابی کرده و برای آنها نمره مناسبی در نظر می گیرد .

کار در کلاس به عنوان مثبت و نه منفی در نمره مستمر در نظر گرفته شده و اگر دانش آموز کار نکرد کسر نمره ندارد .

ب ) ارزشیابی پایانی :

در پایان هر نیم سال از دانش آموزان به شرح زیر ارزشیابی پایانی به عمل می آید :

مواد ارزشیابی

میزان ارزیابی

نمره

کیفیت یادگیری

روخوانی و قرائت

دو نیم صفحه

18 نمره

خواندن آیات کتاب درسی تقریباً شبیه نوار آموزشی یا به صورت روان و معمولی

پیام قرآنی

دو پیام قرآنی

2 نمره

پس از روخوانی متن و ترجمه پیام قرآنی ، بتواند با استفاده از تصاویر کتاب ، مفهوم پیام را توضیح دهد یا مصداقی از آن را بیان کند .

جمع

20

 

 تبصره : هر دانش آموز با توجه به هر یک از موارد زیر و در مجموع ، حداکثر 2 نمره تشویقی می تواند کسب کند .

1- حفظ برخی از آیات کتاب حدود یک صفحه

2- حفظ حداقل چهار پیام قرآنی از پیام هایی که در هر نیم سال تدریس شده است .

3- قرائت آیات کتاب شبیه نوار آموزشی

شیوه کسر نمره در ارزشیابی پایانی :

الف ) روخوانی و قرائت :

1- چنانچه دانش آموزی کلمه ای را اشتباه بخواند آموزگار پس از پایان سطر به نحو مناسب که دانش آموز مضطرب نشود تذکر می دهد که یک بار دیگر با دقت بخواند ، در صورت تصحیح ، نمره ای کسر نمی شود ، در غیر این صورت به ازای هر کلمه غلط خوانده شده نیم نمره کسر می گردد .

ب ) پیام قرآنی :

چنانچه دانش آموز پس از روخوانی متن و ترجمه پیام قرآنی نتواند درباره آن پیام توضیح دهد یا مصداقی را بیان کند و یا توضیح ارائه شده خیلی از مفهوم پیام دور باشد ، نمره آن پیام را ( هر پیام یک نمره ) کسب نمی کند و یا به میزان نقص ، از نمره آن پیام کسر می شود .

نوشته شده در تاریخ یکشنبه 12 مهر 1388    | توسط: افشین محمدی af.mohammadi@iran.ir    | طبقه بندی: آموزشی،     | نظرات()